Showing posts with label Béarla. Show all posts
Showing posts with label Béarla. Show all posts

8.7.15

Rúndacht dhocht, agus easpa trédhearcachta an Rialtais! Cúis eile díomá ag an bPiarsach?

Ar ndóigh, is i mBéarla a bheidh an dréacht-Rialachán molta a chuirfidh an Stát faoi bhráid na Comhairle. Ní ghlacfaí le leagan i nGaeilge – de dheasca an mhaolaithe!

Níos luaithe sa bhliain bhí Comhdháil Cearta Teanga eagraithe ag Conradh na Gaeilge i mBaile Átha Cliath. Rinneamnar chuid den méid a dúirt An Coimisinéir Teanga a fhoilsiú faoin dtideal, Cur chuige an mhéir fhadachais!  Bhí tuairisc ar an gcruinniú féi i mBearla

Dúirt an Taoiseach go mba léir go raibh an
Piarsach an-dílis do  thraidisiún na hÉireann
& don Ghaeilge &gur dóigh go mbeadh díomá
air faoi chúlú na teanga. (
Ros Muc Iúl 2015)
Mar chuid eile den gcomhdháil bhí mír ar pholasaí i leith na Gaeilge san Aontas Eorpach ó athníodh mar teanga oifigiúil an chomhphobail í sa bhlaiin 2007. Tá tuairisc i mBéarla faoin gcruinniú le fáil anseo. San cruinniú thug an Feisire Eorpach, Liadh Ní Riada, tuairisc ar a taithí féin den chomhionnasa seo agus níos déanaí chonaiceamar go léir a deachracht a pointe a dhéanamh ina teanga féin. Nuair a deanadh an cinneadh sa bhliain 2007 cinneadh ar maolú ar an aitheantas seo le seans a thabhairt na h-aicmhainní cuí a chuir i bhfeidhm. Maolú sealadach a bi i gceist.

I measc na cainteoirí eile bhí an tOllamh Pádraig B Ó Laighin, saineolaí ar chursaí teanga san Aontas Eorpach. Ina chaint thug sé cúntas ar na hiarrachtaí a rinne sé cruinnithe a eagrú le hAirí Rialtais gan mórán toradh. (I ndairíre dár liom fhéin ba scannalach agus maslach an dóigh a gcaith an Rialtas leis an Ollamh sna cúrsaí seo.) Ach bhí sé lán cinnte ag an deireadh go raibh cinneadh déanta ag an Rialtas nach gcuirfeadh deireadh leis an maolú ag deireadh na bliaina seo chugainn. Dúir sé nach raibh gá ag an Rialtas aon rud a dhéanamh chun deireadh a chuir leis an maolú. Titfadh an maolu go go huathoibríoch ar an 31 Nollag 2016. Bheadh ar an Rialtas iarraidh foirmeálta ar an Aontas leanúint leis an maolú ar ár dteanga Náisiúnta.

Ag an gCruinniú i mí Feabhra 2015
Le déanaí tuairscaíodh go raibh leid tugtha ag an Aire Stáit Joe McHugh "nach n-éileofar go gcuirfí deireadh iomlán le ‘maolú’ na Gaeilge san AE." I ndairíre is dearbhú oscailte faoi dheireadh é ar an méid a dúirt an Ollamh Ó Laighin!

Ar maidin (7/7/2015) tá alt scríofa aige i dTuairisc.ie ina bhfuil an cuid is mó den méid a dúirt sé ag an gcruinniú ach anois tá sé ládraithe go mór a bhuíochas don Aire McHugh. Dúirt an Aire "go raibh obair ullmhúcháin ar siúl ar dhréacht-Rialacháin maidir leis an maolú i leith na Gaeilge san Aontas Eorpach.

"Dóibh siúd a dteastaíonn aistriúchán uathu, b’admháil ag an Rialtas é sin, den chéad uair, go raibh beartaithe aige an maolú a athnuachan. Ní bheadh aon ghá le dréacht-Rialachán dá mbeifí chun ligean don mhaolú dul in éag. Dheimhnigh an tAire Stáit ina fhreagra nárbh fholáir don Stát a bheith tomhaiste agus réasúnach ina chur chuige, agus riachtanais earcaíochta agus úsáid reatha na Gaeilge sna hinstitiúidí a chur san áireamh. D’aontóinn leis ina leith sin."

Mar a dúradh ag an gcruinniú níos túisce i mbliana ní gá don Rialtas aon rud a dhéanamh le go bhfaigheadh an Ghaeilge a cearta iomlán mar theanga oifigiúil ach bheadh ar an Rialtas gníomh a dhéanamh go leanfadh an maolú. Is cosúil go bhfuil cinneadh déanta ag an rialtas "dréacht-Rialacháin maidir leis an maolú i leith na Gaeilge san Aontas Eorpach" a chuir ós comhair na húdaráis Eorpach agus nach mbeadh lán cead ag Feisirí Eorpach nó ionadaithe eile as Éirinn teanga oifigiúil Eorpach a úsáid ag gach cruinniú gan cead gan coinneal. "Ar ndóigh, is i mBéarla a bheidh an dréacht-Rialachán molta a chuirfidh an Stát faoi bhráid na Comhairle. Ní ghlacfaí le leagan i nGaeilge – de dheasca an mhaolaithe!"

Is cosúil go bhfuil an Rialtas, ón dTaoiseach anuas, ag caitheamh leis an Dr. Ó Laighin i gcónaí go maslach, mar a deireann sé fhéin: "Cé go raibh plé agam leis an Roinn ar fágadh na socruithe faoina cúram, níor thug an Taoiseach ná an státchóras trí chéile freagra substainteach ar mo litir, ná aon eolas dom faoina raibh á bheartú nach raibh agam féin cheana. Leanadh den rúndacht dhocht, den easpa trédhearcachta."

"Bheadh imní ar an bPiarsach faoin mbail atá ar an nGaeilge!" a dúirt an Taoiseach ag Ros Muc ag tús na seachtaine seo. Is léir ón dtaithí an Dr Uí Laighin go mbeadh an imní sin ann i gcónaí agus an "rúndacht dhocht," agus an "easpa trédhearcachta" seo ar siúl ag Rialtas Éireann.

Is cosúil go bhfuil an rabhadh a thug Seán Ó Cuirreáin arís agus arís eile dúinn ag tárliúnt.

"Tráth a bhfuil muid ag teannadh lenár bhflaitheas eacnamaíoch a fháil ar ais, ba mhór an feall é dá gcaillfimis ár bhflaitheas teanga – bunchloch dár bhféiniúlacht chultúrtha, dár n-oidhreacht agus dár n-anam mar náisiún. Creidim gur measa mar bhaol é sin anois ná riamh." (2013)

"Ach deirim an méid seo go cinnte libh inniu anseo i dTithe an Oireachtais – gur le croí trom a thabharfas pobal na Gaeilge agus na Gaeltachta aghaidh ar chomóradh 100 bliain Éirí Amach na Cásca, faoi cheann dhá bhliain eile, mura bhfuil inár dteanga náisiúnta ach teanga shiombalach agus, seachas í a bheith ina croíchuid dár gcultúr agus dár n-oidhreacht bheo, go mbeadh sí brúite ar leataobh, fágtha ar an imeall agus in áit na leathphingine i saol an náisiúin seo." (2014)





Share/Save/Bookmark

9.5.14

Fine Gael agus an Ghaeltacht! Plus ça change, plus c’est la même chose.

Tagann na focail sin ó  Jean-Baptiste Alphonse Karr sa bhliain 1849 i gcuimhne dom inniú! "Plus ça change, plus c’est la même chose!' Ní athríonn an liopard áirithe seo a chuid spotaí is cosúil!

Bhí Dinny McGinley ag caint ar RnaG faoi céim mór éigin eile i Straitéis 20 Bliain na Gaeilge ar maidin. Seo an Straitéis atá geall ina chorpán dár leis an Dr John Walsh!

Béarla amháin ó Fhine Gael
Um thráthnóna fuireamar anseo i gcroí lár na Gaeltachta, "Litir um Thoghchán" ón mbeirt iarrthóirí ó Pháirtí Fhine Gael don Eoraip, a bhí i mBéarla amháin. Gan focal Gaeilge air seachas "Litir um Thoghcháin!"

Bhí an seoladh aisteach ann leis, Caorán Na Gcearc (sic), Baile Na Habhann (sic), Co Galway (sic), a bhí air. Is cosúil nach bhfuil fhios acu conas úraí a scríomh!

Má bhuaileann tú le éinne den bheirt seo tá treoir cheisteanna anseo dóibh! Nach bhfuil sé aisteach i dtoghcheantair ina bhfuil an dá cheantair Gaeltachta is mó so tír nach bhfuil éirim aigne ag duine éigin sa pháirtí is mó sa tír, meas de short éigin a theaspáint do phobal na Gaeltachta?

An cuma leo?



Share/Save/Bookmark

31.3.12

Seán Kyne le moladh

Fear deas é Seán Kyne. Cé gur fear Gaeltachta é níor tógadh le Gaeilge é. Nuair a chéad toghadh é mar comhairleoir chontae ní raibh mórán baint aige le Chonamara Theas agus cheap mise agus a lán eile nach raibh Gaeilge ar bith aige. Ach rinne sé a chuid oibre, chuir sé feabhas ar a chuid Gaeilge ionas gur féidir leis comhra agus airgóintí a bheith aige ar Raidío na Gaeltachta. Mar a déarfadh Bernard an dornálaí - chuaigh sé thar n-ais ar an gcapall!

I mí Feabhra fuair mé billeog éolais uaidh. Ós rud go raibh sé scríofa i mBéarla amháin agus gur seo ceantair Gaeltachta chuir mé thar n-ais chuige ag lorg an leagan Gaeilge.

Nuair nach bhfuair mé aon fhreagra uaidh scríobh mé chuige arís le cóip den chéad litir ar an 21 Márta. Fuair mé freagra uaidh trí lá ó shin agus an leagan Ghaeilge den billeog.

Seo cuid dá litir:

Chun an fhirrinne a rá ní raibh mé ag súil le leagan Gaeilge den bhilleoig. Tá an nós ag na páirtithe poiliticiúla  Móra billeoigí i mBéarla agus "beagáinín den Ghaeige tríd" le fada. Mar sin tá an "bhriseadh" seo ón norm ag Seán Kyne le moladh.

Léiríonn sé áfach, mar aon le an-chuid doiciméidí ón Rialtas, ón gComhairle Chontae, an nós an leagan Gaeilge de billeoigí eolais, foirmeacha, a fhoilsiú seachtainí nó míonna tar éis an leagan Béarla (fiú nuair atá dualgais dlí é sin a dhéanamh - féach an mhoill a bhí ar eolas agus foirmeacha faoin mhuirear theaghlaigh!). Agus ansin deirtear linn nach bhfuil "éileamh" ortha i nGaeilge.Tá cúis an-mhait leis seo ar ndóigh. Níl mórán daoine chomh cantalach liomsa atá chun gearán a dhéanamh agus ós rud é go dtuigeann siad Béarla baineann siad úsáid as na rudaí atá le fáil.

Rud eile a deireann Seán! Lúann sé "an aistriúchán agus an leagan amach!" mar cúis leis an moill! Is nós é sin anois ag an stáit an leagan Béarla a aistriú go Gaeilge. Bheadh sé deas uair nó dhó an leagan Ghaeilge a bheith scríte agus aistriú a bheith déanta ansin ón Gaeilge go dtí an Bhéarla! Seans go mbeadh an sláinte níos fearr ag "an duine le Béarla" agus nach chuireadh moill ar an bhfoilsiú dá bharr!

Ach tá sé le moladh.
Share/Save/Bookmark

14.12.11

Práinn na Gaeilge! Cinneadh le n-athrú!

D'fhógair Aire Stáit na Gaeltachta go raibh tús á chur le hathbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 ar an 03 Samhain 2011.

Éamon Mac Niallais ag caint
ag an gcruinniú i nGaillimh

Is iad seo na cinntí a glacadh ag an gcruinniú sa bPillo i nGaillimh ar 2 Nollaig 2011 maidir le hOifig an Choimisinéara Teanga agus an t-athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003:

• Feachtas láidir a chur ar bun le hOifig an Choimisinéara Teanga a choinneáil mar oifig neamhspleách.

Le déanamh:

Tá sé ríthábhachtach go labhróidh muid len ár bpolaiteoirí féin le hiarraidh orthu tacú leis an éileamh seo agus dul i bhfeidhm ar an Aire Caiteachas Phoiblí agus Athchóirithe, ar an Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta agus ar Aire Stáit na Gaeltachta.

• Páirt láidir a ghlacadh sa phróiseas athbhreithnithe.

Le déanamh:
Aontaíodh ar an lá go líonfadh gach duine suirbhé agus go bhfaigheadh gach duine deichniúr eile le suirbhé a líonadh.

Tuigtear go bhfuil roinnt oibre i gceist anseo ach is gá tarraingt le chéile leis an gcinneadh tromchúiseach a rinneadh maidir le hOifig an Choimisinéara a Teanga a athrú.

D'éirigh leis an bhfeachtas le stop a chur leis na moltaí chun deireadh a chur le hÚdarás na Gaeltachta agus An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíochta le cúpla bliain anuas. Is féidir mar sin an cinneadh seo a athrú chomh maith.
D'fhógair an Rialtas ar an 17 Samhain 2011 áfach, go bhfuil sé i gceist acu Oifig an Choimisinéara Teanga a dhúnadh mar oifig reachtúil neamhspleách, agus a cuid feidhmeanna ar fad a chur isteach faoi Oifig an Ombudsman mar chuid dá phlean athchóirithe don earnáil poiblí.
(Féach: Deireadh leis an gCoimisinéir Teanga! 17/11/2011; Croí na hAchta Teanga le baint ag an Rialtas! 17/11/2011; Caomhnaigh ár gCoimisinéir Teanga! 21/11/2011; Cosaint gan fhaisnéis! 29/11/2011; Cá seasann Fianna Fáil i dtaobh an Choimisinéara? 1/12/2011; agus i mBéarla: Government undermines language act 17/11/2011; Developing a language policy by hunch! 21/11/2011 agus an alseo san Irish Times (Béarla) Language experts question merger! 15/12/2011)

Cén fáth go bhfuil an cinneadh seo mícheart?
1. D’admhaigh Aire Stáit na Gaeltachta sa Dáil ar an 24 Samhain go bhfuil an baol ann go gcosnóidh an cinneadh seo airgead ar an Stát. (“B’fhéidir, nuair a bheadh an deireadh thart go gcosnóidh sé níos mó." Aire Shoisearach McGinley sa Dáil.)

 Leis an státchiste i gcruachás faoi láthair níor chóir aon chostas breise a chur air gur féidir a sheachaint. ("We all know that if, in our own lives, we are spending more than we are earning — we have a problem!" Taoiseach Éireann ina aitheasc (i mBéarla amháin) don phobal - Pobal an Bhéarla - níor labhair sé le poball na Gaeilge go fóill seachas tré chinntí bhorb gan miniú an Rialtais amháin?)

2. Níor tógadh san áireamh nuair a rinneadh an cinneadh go bhfuil conradh ag an gCoimisinéir Teanga le bheith mar choimisinéir neamhspleách go dtí 2016. Ní féidir, mar sin, cinneadh an Rialtais a chur i bhfeidhm i 2012 gan baol ann go mbeidh an Stát oscailte do chásanna dlí amach anseo.

3. Aithnítear go forleathan an Coimisinéir Teanga mar choimisinéir thar a bheith éifeachtach agus dinimiciúil atá molta ní hamháin dá chuid oibre le cearta saoránaigh a chosaint ach chomh maith mar dhuine réamhghníomhach i gcur chun cinn an dea-chleachtais teanga. Mar shampla, le déanaí d’fhorbair a oifig modúl ar chearta teanga go ginearálta le húsáid san idirbhliain in ár scoileanna dara leibhéal.

4. Tógadh an cinneadh faoi Oifig an Choimisinéara Teanga, atá croí-lárnach i gcur i bhfeidhm Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, gan an próiseas comhairliúcháin poiblí a thógáil san áireamh. Tá go dtí 31 Eanáir 2012 ag an bpobal aighneachtaí a chur chuig Roinn na Gaeltachta. Níor chóir aon athrú a dhéanamh go dtí go bhfuil an t-athbhreithniú curtha i gcrích agus mianta an phobail tógtha san áireamh.

5. Níor aithin an Bord Snip Nua aon éifeachtúlacht le déanamh nuair a rinneadh measúnú ar Oifig an Choimisinéara Teanga agus níor mhol an tuairisc aon athrú i stádas na hoifige mar oifig neamhspleách. Níl Aire Stáit na Gaeltachta tar éis aon éifeachtúlacht a aithint chomh maith agus ní dócha go mbeidh aon ann nuair a thógtar san áireamh go bhfeidhmíonn Oifig an Choimisinéara Teanga go hiomlán trí Ghaeilge agus Oifig an Ombudsman trí Bhéarla. (Ait go leor níl a chuid dhualgaisí féin faoin Áct Teanga á chomhlíonadh ag Oifig an Ombudsman go fóil! "Tá comhlacht amháin a sheasann amach  ar liosta na gcomhlachtaí atá ag feitheamh ar scéim nua agus is é sin Oifig an Ombudsman.  D’imigh scéim teanga an Ombudsman in éag sa bhliain 2007. Díol spéise conas mar atá ag éirí leis an Ombudsman a dhualgais féin faoin Acht Teanga a chur i bhfeidhm- go háirithe más amhlaidh go mbeidh cúraimí an Choimisinéara teanga le cur faoina scáth."Gaelport 12/12/2011!)

6. Tá gach páirtí polaitiúil agus na heagraíochtaí Gaeilge agus Gaeltachta tar éis tacaíocht a léiriú don Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010 – 2030. Aithnímid go mbeidh fadhbanna le maoiniú sa ghearrthéarma ach céard is fiú an bonn agus an dea-thoil a bhaint den straitéis leis an gcinneadh seo atá aitheanta nach ndéanfaidh aon choigilt don státchiste.

Céard atá le déanamh?
Creidim gur chóir don Rialtas na hargóintí geilleagrach chomh maith le mianta agus tuairim láidir phobal na Gaeilge, laistigh agus lasmuigh den Ghaeltacht, a thógáil san áireamh agus gur chóir tacaíocht a chur ar fail d’Oifig an Choimisinéara Teanga Tá muinín an phobail ag an oifig agus tá seirbhís an-éifeachtach curtha ar fáil ó bunaíodh é i 2004.


Is é, mar sin, an rud loighciúil agus ceart le déanamh ná an cinneadh a athrú láithreach.

Céard is féidir liom a dhéanamh?

An triúir a shabhálaigh Oifig an Choimisinéara Teanga?

Tá gá brú a chur ar an Aire Caiteachas Phoiblí agus Athchóirithe, Brendan Howlin T.D., ar an Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, Séamus Ó Duibhneacháin T.D. ,  agus ar Aire Stáit na Gaeltachta, Donnchadh Mac Fhionnlaoich T.D. leis an gcinneadh a athrú go práinneach in ionad moill a chur leis agus níos mó damáiste a dhéanamh d’éifeacht Oifig an Choimisinéara Teanga.

Share/Save/Bookmark

5.4.11

TG4 - Teilifís na Gaeilge?

Léigh mé blag iGaeilge inniú agus bhí píosa, Nuacht i mBéarla ar phríomhleathnach TG4!!! a chuir íonadh an domhain orm.

Chuaigh mé chuig suíomh TG4 agus thug mé faoi dearadh an rud a bhí ag chuir isteach air. Féach thuas mar a bhí sé.

Ar ndóigh tá cnaipe "English" thuas ar bharr mar is gnáth dóibh siúd nach bhfuil Gaeilge acu - is cosúil go bhfuil Béarla ag gach éinne nach bhfuil Gaeilge acu!

Ansin tá fógra, i mBéarla ar ndóigh ó Nissan. Ní thuigim an meoin a cheapann go ceart fógraí a bheith i mBéarla ar shuíomh Gaeilge ach bíodh san mar atá....

Ansin tá na cnaipe éagsúla a thógann chuig na leathanaigh eile thú - bhfuil focal Gaeilge ar "Players" meas tú? "Seinnteoir" b'fhéidir?

Ansin  tá scannán beag éigin (Tá sé dubh sa pic thuas!) agus ar dheis tá fógra chláir (Ponc, Ros na Rún, Mo ghrá geal agus eile!)

Faoi sin aris ar chlé tá gearr-nasc chuig cula4, PONC agus Gradam Ceoil TG4. I lár ansin tá "Nuacht (News) Spórt (Sport)" atá go hiomlán as Béarla. Is faoi sin atá iGaeilge ag caint! Go n–usáitear foinse Bhéarla RTÉ ar suíomh sheirbhís a bunaíodh le freastal ar lucht na Gaeilge.

Ar dhéis tá fógra eile arís i mBéarla ó Vodafone...bhfuil aon chomhlucht sásta Gaeilge a úsáid?

Thíos faoi sin tá nasc chuig suíomg TG4 ar facebook. Tá na nodanna anseo i mBéarla. Tá fhios agam gur féidir an rogha a bheith agat facebook a bheith agat i nGaeilge (mar aon le iliomad teangacha eile) agus ní thuigim cén fáth nar rognaigh TG4 é sin.  I lár ansin tá an aimsir. Arís chuireann sé íontas orm nach mbíonn fógraí an urraitheora i nGaeilge. Sa bosca ar chlé tá siopa TG4.

Thíos faoi sin tá clárach an lae déanta amach an-chliste dár liom le pic beag do gach clár!

Tá an suíomh féin go deas. Tá sé éasca rudaí a aimsiú - níos fearr ná suíomh Béarla RTÉ nó RnaG.

Cén fáth an Béarla?
Share/Save/Bookmark