Creachadóireacht nó gníomh fónta!

Comharthaíocht Bhéarla sa Ghaeltach (Eagarfhocal Gaelscéal 3/10/2012)

Tá an-chuid díospóireachta ar siúl faoin bhfeachtas péintéireachta atá ar siúl ag dream i gConamara. Is cosúil gur dream a dtugann Ceithearnach Coille Chonamara ortha féin atá ina mbun. Níl fhios agam cé h-iad agus is cosúil nach bhfuil fhios ag éinne atá sásta a rún a scaoileadh! Ach rud is aistí gur cuid mór de na comharthaí a fuair an "athdhearadh" nua seo is i gcoinne an dlí atá siad mar cuireadh suas iad gan cead pleanála.

Bhí caint cuíosach bríomhar ar twitter mar shampla bhí roinnt a cheap gur rud maith an feachtas a bhí ann agus dream eile nár cheap, agus dream eile a cheap gur ceart fán amach ó réadmhaoin nó gnóanna príobháideacha.

Creachadóireacht
Glaoadh "Creachadóireacht," ar an ngníomh agus seans go bhfuil an ceart aige ach léiríonn sé (an gníomh féin) mothúcháin eile. Léiríonn ainm na Gluaiseachta "Ceathearnach Coille" an mothú chéanna. "Is daoine gan cumhacht iad Pobal na Gaeilge agus Muintir na Gaeltachta," a deireann sé!

Baineadh na comharthaí Béarla sa Bhreatain Bheag sna Seascaidí

Thuas i dTuaisceart Éireann, faoi Comhaontú Chill Rìmhinn, is ceart go mbeadh stáid teanga na Gaeilge á cosaint ansin. Níor thárla aon rud faoi go dtí seo, (agus is beag atá déanta ag na polaiteoirí "náisiunacha" chun gníomh a dhéanamh). Anseo sna 26 contaethe céard tá déanta? Ácht Gaeilge atá lochtach go leor agus srianta eile a chuir leis ó ritheadh é. Deireadh le daonlthas (lochtach agus a bhí sé) in Údarás na Gaeilge agus fiú scéimeanna faoin Ácht úd a bhriseadh ag iad siúd a chum iad.  Mar a léiríónn Tuarascáil Bhliantúil an Choimisinéara Teanga 2011 easnaimh mhóra reatha i gcur i bhfeidhm Acht na dTeangacha Oifigiúla.

Lagmisneach!
Ní nach íonadh go ndúirt an Coimisinéir Teanga, "Ní dóigh liom go bhfaca mé oiread lagmhisnigh nó easpa muiníne riamh roimhe seo i measc cheannairí na n-eagras Gaeilge agus Gaeltachta is atá ann faoi láthair." (Ag cothú na todhchaí! 13 Iúl 2012). Agus má tá an lagmisneach agus a éadóchas seo sa gluaiseacht tá sé níos mó i measc pobal na Gaeltachta. Ar bhealach is íontach an rud é nár thárla rud i bhfad níos tromchúisí i rith na seachtaine mar tá muid ag caint faoi bhás teanga tré neamh-aird, tré "patuaireacht" agus tré  fimíneacht lucht polataíochta. D'fhéadfá a rá go bhfuil an meas ceanna a thabhairt ag Ceathearnach Coille Chonamara don dlí agus a thugann na Gárdaí Síochán i dTír Chonail! (Rialtas ag déanamh neamhaird ar sárú dlí na tíre! 25 Aib 2012).

Gníomh fónta?

Mar a dúirt mé bhí díospóireacht de shaghas éigin ar twitter. Bhí duine de na míshásta leis an gníomh seo. Dúirt agus an ceart aige gur ceart "Rud éigean fónta dearfach ar son Na Gaeilge" a dhéanamh. Agus nuair a cuireadh an cheist air "Cad a mholfása?" dúirt "Mholfainn paimfléad a fhoilsiú ag míniú cén cineál iompar teanga ar mhaith leo sa Ghaeltacht" Ceart go leor ach nach bhfuil na céadtha paimfléidí, páipéirí bán, uaithne, moltaí ag daoine aitheanta agus neamh aitheanta. Máirtín Ó Cadhain, Deasún Fennell, Olscoil Mágh Nuad agus foinse nach iad. Bheinn-sa féin sásta dá nglachfá le moltaí an Coimisinéara Teanga ina chuid tuairiscí fhéin. Bheinn sásta dá nglachfá leis na moltaí sin mar thús agus leanacht ar aghaidh ó shin.

Ar maidin chuala muid go bhfuil áit na Gaeilge i gcúrsaí dlí sabhálta fiú má dúntar an Teach Cúirte i nDoire n'Fhéich. (Cé creideann sin?) Inné chualamar faoi fear nach raibh i ndán bás a bhean a chlárú i nGaeilge i gCorca Duibhne. Chualamar le deanaí nach bhfuil Comhairle  Co na Gaillimhe logainmneach cearta na Gaeltachta a úsáid i gcúrsaí pleanála. Agus tá an coiste phobáil áitiúil ag gearán leis na húdaraisí nach bhfuil fáil ag pobal na háite ar sheirbhís leasa shóisialaigh trí Ghaeilge. Conas a cabhródh paimfléid eile leo siúd?

Mea culpa
Is cuimhín liom an chéad uair a bhí mé i  gConamara i 1967 (in my disrespectful youth!) chuamar amach  go rúnda, déanach san oíche, agus chuamar amach agus chuireamar péint dubh ar na comhairthaí bóthar ó Bhearna chomh fada siat le crosbhóthair Charna. Níos déanaí fuarthas amach go raibh tarra i bhfad níos éifeachtaí!

Is cosúil nach dtárlaíonn aon rud i gcúrsaí teanga sa tír seo gan an dlí a bhriseadh! Raidío na Gaeltachta, Comhairthaí Bóthre, Údarás na Gaeltachta, TG4 an féidir le h-éinne a rá go mbeadh siad ann gan agóid mí dleathúil?

Creachadóireacht nó gníomh fónta!

Gníomh na péinte duibhe!

Scríobh mé faoin mBrú Bhéarla ag An Post sa bhlag "Brú Béarla i gConamara?" i mí Bealtaine 2010.

Ní raibh an Coimisinéir Teanga i ndán mórán a dhéanamh faoi ó thaobh dlí de ag an am ach mar sin féin bhí sé sásta teangabháil a dhéanamh leis an bPost faoin gcéist. Toisc nach bhfuil dualgas reachtúil i gceist faoi láthair, níl an t-údarás acu tabhairt faoi imscrúdú ina leith. Dá mbeadh foráil i dtaca le logainmneacha Gaeltachta i scéim teanga dá cuid, mar ata i roinnt scéimeanna teanga eile, agus é daingnithe ag an Aire, bheadh seasamh níos láidre ag an gCoimisinéir ar an gceist.

Scríobh sé "Beidh áthas ort a chloisteáil go bhfuil sé deimhnithe dom ag an bPost go bhfuil i gceist an leagan Béarla den logainm a bhaint anuas den chomhartha atá lasmuigh d’Oifig an Phoist in Indreabhán, agus gur aontaigh siad gurb é an polasaí leagan Gaeilge amháin a úsáid sa Ghaeltacht agus leagan dátheangach lasmuigh de."

Ach is beag a thárla ó shin.

 Scríobh mé go díreach chuig An Post i mí Bealtaine 2012 faoin gceist arís agus fuair mé é seo mar fhreagra:

"A chara, Dia dhuit ar maidin. Go raibh maith agat as do ríomhphost. Ba chóír dom a mhíniú gurb é ról Aighní na gCustaiméirí athbhreithniú neamhspleách a dhéanamh ar ghearáin i gcásanna nach mbíonn custaiméirí sásta le toradh a ngearán. Tá na cúiseanna imní atá agat curtha i láthair an Fhoireann Margaíochta agus cuirfidh siad sin freagra díreach chugat. 
Is mise le meas, 
Gillian Sheridan, Aighní na gCustaiméirí"

Tá mé fós ag feitheamh!

 I rith na seachtaine shocraigh duine nó daoine anaithnaid an scéal dom.

 Molaim iad!

• Féach Plabar Péinte i nGaelscéal 26/9/2012

Mar a bhí!

Mar atá!

Gníomh na péinte duibhe!

Pleán cumarsáide do lucht an Bhéarla?

Béarla i gcónaí, Gaeilge anois is arís? Seirbhís den dara ghrád?

Do lucht an Bhearla amháin?

Foilsíodh pleán ag an Roinn Cumarsáide ar an 30 Lúnasa 2012 ag an Aire Pat Rabbitte le "Pleán Náisiúnta Leathan Banda d'Éirinn!" Rinne mé iarracht an phleán seo a fháil ar shuíomh na Roinne ach is  cosúil nach bhfuil sé le fáil inGaeilge fiú ar an leathnanach "Gaeilge" acu. Bhí mé ag lorg cóip as Gaeilge ós rud é gur bhain sé leis ceantreacha tuaithe agus is i gceantair tuaithe formhór na phobail Gaeltachta agus cheap mé go raibh dualgas faoin Acht Teanga an pleán seo (agus chuile pleán rialtais) a fhoilsiú.

Deireann an Acht (Mir 10)

"D'ainneoin aon achtacháin eile, déanfaidh comhlacht poiblí (seachas comhlacht, eagraíocht nó grúpa a bheidh forordaithe de bhun rialachán chun críocha chlásal (b) de mhír 1(5) den Chéad Sceideal) na doiciméid seo a leanas, a dhéanfaidh sé nó a dhéanfar faoina údarás, a fhoilsiú go comhuaineach i ngach ceann de na teangacha oifigiúla: 

 (a) aon doiciméad ina leagtar amach tograí beartais phoiblí;..."

Scríobh mé gearán chuig an Coimisinéir Teanga ar an triú lá den mhí seo (Meán Fomhair). "Nach ceart dóibh plean mar sin a fhoilsiú sa dá theanga go mór mhór  nuair a bhaineann sé nach mór leis na ceantair Ghaeltachta mar is  cosúil go bhfuil sé dírithe ar ceantreacha tuaithe."

Ar maidin (7 Meán Fomhair) chuala mé thár n-ais ó Oifig an Choimisinéara Teanga ag rá go bhfuair siad freagra ón Roinn mar seo:

"Re : Gearán maidir le foilsiú ‘Delivering a Connected Society’ i mBéarla amháin 

Tagraím don ngearán maidir le foilsiú ‘Delivering a Connected Society’ i mBéarla amháin. 

Ba mhaith liom, thar cheann na Roinne ár leithscéal a ghabháil leis an ngearánaí. Tá an foilseachán seo á aistriú faoi láthair agus táimid ag súil leis an leagan Gaeilge a bheith ar fáil go luath. 

Tá súil agam go bhfuil leigheas againn ar an scéal anois. 

Is mise le meas,"

Is léir ón chomhfhreagras seo go geapann an Roinn féin go bhfuil dualgas ortha é a fhoilsiú go dá theangach. Baineann sé le gach "pleán Rialtais" mar sin. Ach an rud is tabhachtaí faoin Acht ná gur ceart siad iad "a fhoilsiú go comhuaineach." "Sean nuacht" atá ann nuair a fhoilsíonn siad an leagan Gaeilge. Níl mórán chiall doiciméad nó foirm a fhoilsiú i nGaeilge seachtain nó mí níos deanaí. Chuala muid an manadh go minic - níl aon éileamh don leagan Gaeilge. Ní nach ionadh nuair nach chuirtear ar fáil "go comhuaineach!"  Tá an dualgas sin teoranta do dhoiciméid ina bhfuil “tograí beartais phoiblí”…moltaí atá le breithniú ag an bpobal, mar shampla, páipéar bhána nó glasa, dréacht-phlean forbartha contae, etc. Sílim fhéin gur “tograí beartais phoiblí” cé nach páipéar bán nó glas atá ann ach ní dlíodóir mé.

Tá seans mar sin nach raibh dualgas ar an Roinn Cumarsáide an doiciméad áirithe seo a fhoilsiú go comhuaineach i nGaeilge agus i mBéarla mar nach raibh “tograí beartais phoiblí” inti. Thit dualgas ar an Roinn sin ar chúis eile ar fad leagan Gaeilge a sholáthar – bhí gealltanas maidir le soláthar leaganacha Gaeilge den chineál seo tugtha ina "scéim teanga". Ach ní raibh sé geallta ansin go mbeadh an foilsiú comhuaineach sa dhá theanga. Ach mar a deirim thuas is beag luach ar mar doiciméid leagan Gaeilge a chuir "ar fáil go luath."

Rud eile agus mé ag smaoineamh air. Níor thóg sé ach trí nó ceithre lá ar an Roinn freagra a chuir ar aghaidh chuig Oifig an Coimisinéara. Is minic a scríobh mise ag gearán chuig an Roinn seo nó an Comhlucht Stáit eile agus ní fhuair mé freagra ríamh taobh istigh de trí nó ceithre seachtaine!

Bhí an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh ag caint ar an Raidío ar maidin faoin masla do Phobal na Gaeltachta seo (Conamara)  atá á thabhairt ag an Roinn Coimirce Sóisialaí gan a chuid oifigí a bheith i ndán déileáil leo ina dteanga féin. Níos luaithe i dtuairisc an Choimisinéara Teanga rinne sé tagairt don neam-aird a bhí á thabhairt ar an dlí ag an Garda Síochana i nGaeltacht Dhún na nGall. (Féach "Rialtas ag déanamh neamhaird ar sárú dlí na tíre!" 25 Aibreán 2012).

Ní léir go fóill go bhfuil mórán feabhas ag teacht ar an scéal.

Pleán cumarsáide do lucht an Bhéarla?

Tacaíocht iomlán don siúl amach!

"Ag tabhairt isteach an Bille seo, atá lochtach go bunúsach, tá an tAire Stáit ag tabhairt isteach Bille gan aon acmhainní taobh thiar dó, Bille a bhaineann cearta daonlathacha de phobal na Gaeltachta agus a chuireann daoine nach bhfuil aon bhaint nó eolas ag formhór acu ar an nGaeltacht i mbun roghnú ionadaithe an phobail ar son na Gaeltachta, Bille a leag an cúram pleanála ar na pobail gan acmhainní agus a shéanann freagracht an Stáit, Bille a thugann ceannas do fhoras taobh amuigh den dlínse seo ar ghnóthaí an Stáit seo. Bille nach gcuireann an straitéis 20 bliain don Ghaeilge i bhfeidhm. Níos tábhachtaí fós, is Bille é seo nach bhfuil aon tacaíocht ann dó ó na daoine is gníomhaí i saol na Gaeilge agus i saol na Gaeltachta." Éamon Ó Cuív

"Táimid ag teacht chuig deireadh na bliana, bliain inar rinne an Rialtas an-dochar don Ghaeilge, dochar don Choimisinéir Teanga, dochar do na Gaelscoileanna agus dochar do scéim labhairt na Gaeilge. Ba dhéistineach a fheiceáil an Rialtas ag bagairt ar Dhónal Ó Cnáimhsí, a labhair ar son Ghuth na Gaeltachta. Is léir nach bhfuil suim dá laghad ag an Roinn nó ag an Rialtas plé oscailte daonlathach a dhéanamh anseo inniu." Peadar Tóibín TD

"Iarraim ar an Rialtas éisteacht le heagrais na Gaeltachta agus na Gaoluinne agus le daoine a bhfuil an Ghaoluinn ina gcroí acu conas gur féidir an Bille a dhéanamh i bhfad níos fearr agus, dá bhrí sin, gníomh i bhfad níos éifeachtaí a chur i bhfeidhm chun an teanga a chaomhnú agus chun borradh agus bláth a chur faoin dteanga, chun deireadh a chur le bánú na Gaeltachta agus chun an Ghaoluinn agus an Ghaeltacht a chaomhnú agus a chur i mbláth arís." Joe Higgins TD


"Deputy Tóibín, you are not formally moving your amendment." Seán Barrett TD, (Ceann Comhairle)

"The Deputies opposite have done it before. Just walk out." Paul Keogh TD (Príomhaoire an Rialtais)

"Táimid ag imeacht anois." Aongus Ó Snodaigh TD

Tá tacaíocht iomlán tugtha ag Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta do chinneadh an fhreasúra tarraingt as tuilleadh baint a bheith acu leis an díospóireacht ar an mBille Gaeltachta 2012 sa Dáil inniu (19 Iúil 2012), i bhfianaise nach raibh sé i gceist ag an Aire Gaeltachta Dinny McGinley TD glacadh le haon cheann de bhreis agus 150 leasuithe a bhí molta acu ar an mbille sular reachtaíodh é.

Arsa Julian de Spáinn, Ard-Rúnaí Chonradh na Gaeilge: "Léiríonn cinneadh an fhreasúra chun an Dáil a fhágáil inniu, go raibh easpa rannpháirtíochta agus easpa cumarsáide ag an Rialtas le pobal na Gaeilge agus na Gaeltachta, agus leis an gcóras polaitíochta araon, maidir leis an reachtaíocht seo.

"Bhí tacaíocht traspháirtí ag beartais Ghaeilge de chuid an Rialtais le roinnt mhaith blianta anuas, agus bhí ról lárnach agus ríthábhachtach ag an gComhchoiste Oireachtais um chúrsaí Gaeltachta sa phlé agus sa chumarsáid leis an bpobal chun an tacaíocht sin a chinntiú; ní raibh deis ag an gComhchoiste An Bille Gaeltachta 2012 a phlé fiú áfach, toisc gur rinneadh an reachtaíocht is tábhachtaí ó thaobh na Gaeilge agus na Gaeltachta de le beagnach 60 bliain anuas a bhrú trí Thithe an Oireachtais roimh bhriseadh an tsamhraidh."

Ó foilsíodh An Bille Gaeltachta 2012 ceithre sheachtain ó shin (19 Meitheamh 2012), tá stocaireacht déanta ag Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta chun reachtaíocht níos láidre a chinntiú do phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta trí leasuithe éagsúla a mholadh leis an bhfreasúra agus leis an Rialtas araon. Cé gur léirigh an freasúra agus baill de pháirtithe an Rialtais tacaíocht do thromlach na moltaí de chuid na n-eagras pobail, i gcás bhaill Fhine Gael agus Pháirtí an Lucht Oibre, thug Teachtaí agus Seanadóirí an Rialtais le fios go raibh an cinneadh déanta, nach raibh smacht acu ar an scéal, agus nach raibh an Rialtas chun glacadh le leasú ar bith ar an mBille Gaeltachta 2012.

Dúirt Éamonn Mac Niallais, Guth na Gaeltachta: "Léiríonn gach céim den phróiseas seo go bhfuil easpa daonlathais agus easpa chomhairliúcháin i gceist leis an Bhille Gaeltachta 2012, reachtaíocht atá in ainm 's freastal ar riachtanais an phobail Ghaeilge agus Ghaeltachta ach a dhéanann neamhaird iomlán ar thuairimí, ar mholtaí agus ar leasuithe an phobail chéanna.

"Thug an freasúra le fios inniu go gcuirfidh siad Bille Gaeltachta leasaithe os comhair Thithe an Oireachtais sna míonna amach romhainn, agus beidh Guth na Gaeltachta agus Conradh na Gaeilge ag obair leo agus leis an phobal le bille cuimsitheach, sásúil a chur i dtoll a chéile, bille a luífidh leis An Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010 - 2030."

Cé gur ghá toghcháin an Údaráis a reáchtáil ní bá dhéanaí ná 30 Meán Fómhair 2012 de réir na reachtaíochta reatha, ní leithscéal é an méid sin leis an mBille Gaeltachta 2012 a reachtú gan plé mar is cóir i measc an phobail ó ní raibh le déanamh ag an Rialtas ach síneadh ama a thabhairt do na toghcháin, faoi mar a rinneadh faoin mBille Údarás na Gaeltachta (Leasú) 2010:

• Alt 28(1) den Acht um Údarás na Gaeltachta, 1979 a leasú ionas go mbeidh síneadh curtha leis an tréimhse is faide idir thoghcháin don Údarás ó chúig bliana go leith go dtí seacht mbliana go leith.

Tá Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta ag iarraidh ar an bpobal dul i mbun comhairliúcháin leis na Teachtaí Dála áitiúla dá gcuid ar bhille Gaeltachta leasaithe sula suíonn an Dáil in athuair i mí Mheán Fómhair, agus páirt ghníomhach a ghlacadh sa phlé agus sa díospóireacht air idir seo agus sin.

"...táimid ag tabhairt láimhe do mhuintir na Gaeltacht ina giniúint teanga féin. We are affording the people of the Gaeltacht a direct say in their own linguistic future." Dinny McGinley TD, Aire Stáit Gaeltachta

Tacaíocht iomlán don siúl amach!

Bille lochtach

RIP Bású na Gaeltachta - 19 Iúl 2012 Brú Aire de chuid Fine Gael Bille Gaeltachta trén  Dáil i gcoinne tola pobal na Gaeltachta An dá Aire Gaeltachta ag brú ar aghaidh! Deireadh le Gaeilge sa Stáit Sheirbhís 1973  Deireadh le Gaeilge mar Theanga Phobail 2012?

Bille lochtach

Bagairt ón Roinn!

•This story in English, Bullying from Government

"Tá muintir na Gaeltachta bródúil as Dónal Ó Cnaimhsí," a dúirt Éamon Mac Niallais ó Guth na Gaeltachta ar Raidío na Gaeltachta ar maidin.  Bhí sé ag caint faoin scéal gur cuireadh litir chuige ón Rialtas.

Is cosúil gur ndúirt an litir gur raibh seans gur bhris sé a chonradh leis an Roinn - an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta (Béarla) tré labhairt ar RTÉ faoin mBille Gaeltachta atá á bhrú trén Oireachtas faoi láthair. Is mór an náire litir bhagarach ón Rialtas mar sin a fháil, ní h-amháin litir bagarach ach ós rud é gur scríobhadh chuige i mBéarla, litir maslach chomh maith. Bhí an scéal iomlán in Alt san Irish Daily Mail (Béarla) ar maidin.

Léirigh Dónal a chuid smaointe i bpreas ráiteas a bhí éisithe ag Guth na Gaeltachta agus Conradh na Gaeilge ar an 21 Meith 2012: "Tá imní mhór ar Ghuth na Gaeltachta faoi na pleananna teanga agus an chaoi go bhfuil ceantair ina bhfuil an Bhéarla in uachtar - Ceantair B faoi mar a leagadh amach sa Staidéar Cuimsitheach Teangeolaíoch ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht (SCT) - measctha le ceantair ina bhfuil an Ghaeilge in uachtar (Ceantair A) ins na ceantair pleanála teanga, faoi mar atá leagtha amach ag an Roinn go dtí seo. Deir seo linn go bhfuil an pholaitíocht á húsáid mar shlat tomhais in áit chritéir phleanála teanga faoi mar a bhí leagtha amach sa SCT. 

"Beidh chuile rud ag brath anois ar na critéir a leagfaidh an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta síos, 'sé sin cinneadh polaitiúil eile, in áit chritéir oibiachtúla phleanála teanga mar atá leagtha síos sa SCT. Is ualach mór sa bhreis é na pleananna teanga seo do ghrúpaí pobail atá ag feidhmiú ar bhunús deonach don chuid is mó, ach níl aon acmhainní sa bhreis le bheith curtha ar fáil; is deacair mar sin a shamhlú go bhfuil an Stát dáiríre faoin Ghaeltacht a shlánú."

Sa nuachtáin Galway Advertiser (12/7/2012) tá ráiteas eile uaidh: “Thug an tAire Gaeltachta Dinny McGinley féin le fios sa Seanad le déanaí go mb’fhéidir gurb í an reachtaíocht seo an deis deiridh a bheidh againn chun an Ghaeltacht a shlánú agus más fíor sin, creideann Guth na Gaeltachta gur mór an náire í nach bhfuil a dhóthain ama á tabhairt le plé mar is cóir a dhéanamh ar an mBille Gaeltachta.”

Tá impleachtaí uafásacha leis an rud seo. Má tá tusa ag obair sa tSeirbhís Poiblí, má tá gluaiseacht phobal a fáil maoinú ón Rialtas, nó pinsean fiú and bfhuil cead agat labhairt amach i gcoinne polasaí an Rialtas.

Cén tír é seo? Cén saghas Rialtas atá againn?  Bhfuil aois na faisisteacha tagaithe thár n-ais?

• Féach: Casadh nimhneach i gconspóid an Bhille Gaeltachta (17/7/2012)

Bagairt ón Roinn!

Litir do na Theachtaí Dála

Mar is eol duit, tá plé ar siúl maidir leis an mBille Gaeltachta sa Dáil faoi láthair. Creideann Conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta, agus aontaím leo,  go bhfuil géarghá leis an mBille a láidriú agus dá nglacfadh an Rialtas leis na moltaí atá déanta acu go mbeadh Bille fiúntach, fadradharcach ann a chabhródh go mór leis na Gaeltachtaí agus leis an Ghaeilge ar fud na tíre a láidriú.

Tá mé an-bhuartha faoin tslí go bhfuil an Bille seo á bhrú trí Thithe an Oireachtais ar dhá phríomhchúis:

1. Tá an tAire Stáit Dinny McGinley ceart nuair a deir sé go raibh go leor plé ar an nGaeilge agus ar an nGaeltacht le 10 mbliain anuas (idir an Staidéar Cuimsitheach ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht 2007, Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2012-30, agus eile)  ach ní raibh aon phlé ceart ann ná eagraithe ar an mBille Gaeltachta mar Bhille i measc phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta.

2. Creidim go bhfuil sé thar a bheith mídhaonlathach plé agus díospóireacht a bheith i dTithe an Oireachtais ar an mBille, ach ansin nach nglacann an an Rialtas le haon leasú atá molta ag an bhfreasúra ar an mBille. Seo moltaí atá ag teacht ó ghrúpaí Gaeltachta agus Gaeilge cosúil le conradh na Gaeilge agus Guth na Gaeltachta

Tá mé ag éileamh ort gach tionchar gur féidir leat a imirt sa Dáil agus i do pháirtí chun reachtú an Bhille seo a chur ar aghaidh go dtí an Fómhar le seans a thabhairt do phobal na Gaeltachta agus Gaeilge plé ceart, eagraithe a dhéanamh ar an reachtaíocht, ó beidh an-tionchar ag an mBille seo orthu. Ní gá ach síneadh ama gearr a thabhairt do bhaill reatha Bhord Údarás na Gaeltachta chuige seo, rud go bhféadfadh an Rialtas a chur i gcríoch go héasca trí reachtaíocht aon-líne a chur trí Thithe an Oireachtais, le ham a chur ar fáil leis an mBille a phlé sa phobal.

Tuigim gur chuir Guth na Geltachta na leasuithe atá molta acu  eis an mBille a láidriú cheanna.

Litir do na Theachtaí Dála